Nằm vắt mình duyên dáng bên dòng chảy êm đềm nơi biên cương Đông Bắc, cầu Phong Vũ Đông Hưng hiện lên như một nét chấm phá cổ kính giữa bức tranh phố thị biên giới sôi động của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Tọa lạc tại thị trấn vùng biên tiếp giáp trực diện với thành phố Móng Cái của Việt Nam, công trình không đơn thuần đóng vai trò là nhịp cầu giao thông huyết mạch mà còn đại diện cho biểu tượng văn hóa rực rỡ, kết tinh từ tư duy thẩm mỹ và triết lý sống hòa hợp với thiên nhiên của cộng đồng các dân tộc phương Nam. Trong làn sương mờ ảo buổi sớm mai từ dòng sông Bắc Luân thổi vào, bóng dáng cây cầu sừng sững với những tầng mái ngói cong vút như cánh chim phượng hoàng chao liệng, đưa lữ khách lạc bước vào không gian trầm mặc của những trang sử biên thùy xa xưa.
Về phương diện địa lý và không gian lịch sử, vùng đất Đông Hưng hiện diện đầy ấn tượng bên tọa độ 21°32′47″ vĩ Bắc và 107°58′12″ kinh Đông, giữ vị trí then chốt nơi điểm cực Tây Nam của đường bờ biển Trung Hoa đại lục. Nơi đây từng là bến đỗ giao thương sầm uất trên con đường tơ lụa trên biển cổ đại, đồng thời chứng kiến biết bao biến động thăng trầm qua các thời kỳ lịch sử. Sau khi Hòa ước Pháp – Thanh được ký kết vào nửa cuối thế kỷ XIX nhằm hoạch định đường biên giới giữa triều đình Mãn Thanh và chính quyền bảo hộ Pháp tại Bắc Kỳ, dòng chảy Ka Long và sông Bắc Luân chính thức trở thành đường phân định ranh giới tự nhiên giữa hai quốc gia. Chính sự giao thoa đặc biệt về địa chính trị đã tạo tiền đề cho những công trình kiến trúc mang đậm tính kết nối cộng đồng ra đời, trong đó mô thức cầu có mái che kiểu cầu gió mưa được phục dựng và tôn vinh như lời nguyện ước muôn đời về sự thái bình, thịnh vượng cho người dân đôi bờ biên giới.
Xét theo cội nguồn nhân học và kỹ nghệ xây dựng dân gian phương Đông, cầu Phong Vũ vốn là di sản kiến trúc tiêu biểu của tộc người Động sinh sống chủ yếu tại các vùng thung lũng sơn cước miền Lĩnh Nam, nổi danh khắp thế giới qua hình mẫu Trình Dương Phong Vũ Kiều trên lưu vực Liễu Giang. Tên gọi Phong Vũ kiều mang hàm nghĩa sâu xa là cây cầu che chắn gió mưa, tượng trưng cho ước vọng phong điều vũ thuận, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống bình an cho cư dân bản địa. Khi hiện diện tại thành phố cửa khẩu Đông Hưng, công trình kế thừa trọn vẹn tinh hoa của di sản kiến trúc gỗ truyền thống nhưng đồng thời được dung hợp hài hòa vào cảnh quan đô thị sinh thái đương đại, trở thành điểm tựa tinh thần gắn kết tình hữu nghị bền chặt giữa cư dân biên mậu hai bờ.
Kỹ nghệ xây dựng làm nên sự kinh ngạc tột bậc của cây cầu chính là phương pháp lắp ghép cấu kiện gỗ truyền thống thông qua hệ thống mộng ngàm mà hoàn toàn không dùng đến một chiếc đinh sắt hay chất kết dính kim loại nào. Những thân gỗ tứ thiết to lớn, rắn chắc được tuyển lựa kỹ lưỡng từ các cánh rừng đại ngàn, qua bàn tay tài hoa của các nghệ nhân đã được đục đẽo, gọt giũa chính xác đến từng milimét để khớp nối chặt chẽ theo nguyên lý âm dương ngũ hành. Bệ trụ cầu phía dưới được xây dựng kiên cố bằng những khối đá tảng nguyên khối xếp chồng so le, đẽo vát hình mũi thuyền rẽ sóng nhằm phân tán áp lực nước lũ cuồn cuộn vào mỗi mùa mưa bão. Phía trên thân cầu, hệ thống xà ngang, vì kèo và đấu củng phân tầng nâng đỡ dãy lương đình nhiều nhịp, tạo nên một kết cấu chịu lực đàn hồi vô cùng kỳ vĩ trước các rung chấn tự nhiên.
Dạo bước vào bên trong lòng cầu, khách thập phương ngay lập tức cảm nhận được sự tách biệt hoàn toàn với nhịp sống hối hả ngoài kia nhờ không gian hành lang gỗ râm mát thoang thoảng mùi hương trầm tự nhiên của thảo mộc. Dọc theo chiều dài hàng trăm thước của thân cầu là những hàng ghế dài tựa lưng được thiết kế liền khối với lan can tiện hoa văn tinh xảo, nơi người già thường ngồi đàm đạo nhân tình thế thái, ngắm nhìn dòng nước lững lờ trôi dưới chân. Phía trên các bức hoành phi, xà ngang là vô số bức họa chạm khắc tỉ mỉ miêu tả đời sống sinh hoạt dân gian, những tích truyện cổ tích, chim muông hoa lá và muôn loài thủy tộc, biến toàn bộ công trình thành một bảo tàng mỹ thuật lộ thiên sống động nuôi dưỡng tâm hồn con người.
Giá trị du ngoạn của cây cầu càng được nhân lên gấp bội khi nằm trong một quần thể văn hóa liên hoàn đầy chiều sâu lịch sử của thành phố Đông Hưng. Du khách sau khi tản bộ qua những nhịp cầu lộng gió có thể dễ dàng ghé thăm Miếu Quan Đế thâm nghiêm, nơi thờ phụng Quan Thánh Đế Quân biểu trưng cho chữ tín và lòng trung nghĩa vốn được giới thương nhân vùng biên cương phụng thờ suốt bao thế kỷ qua. Cách đó không xa là Tháp Vạn Xương cổ kính vươn cao ngút ngàn, biểu tượng cho văn khí và truyền thống hiếu học của vùng đất Phòng Thành Cảng, cùng khuôn viên xanh ngát của Công viên Hữu nghị Việt – Trung nơi đặt đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì sự nghiệp cách mạng chung. Sự kết nối mạch lạc giữa các di tích này tạo nên một lộ trình chiêm bái, khám phá trọn vẹn dành cho những tâm hồn say mê khảo cứu văn hóa phương Đông.
Để có thể đặt chân đến và tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của kiệt tác kiến trúc này, lữ khách chỉ cần xuất phát từ cửa khẩu quốc tế Móng Cái, hoàn tất các thủ tục kiểm soát biên phòng qua cây cầu Bắc Luân lịch sử để sang địa phận nước bạn. Thủ tục xuất nhập cảnh dành cho du khách tham quan trong ngày hiện nay tương đối thuận tiện với hình thức sổ thông hành biên giới, song để tiết kiệm thời gian chuẩn bị hồ sơ cũng như nắm rõ các quy định hải quan khắt khe, việc lựa chọn tham gia chương trình tour Đông Hưng 1 ngày trọn gói sẽ giúp hành trình diễn ra thông suốt, nhẹ nhàng. Các hướng dẫn viên giàu kinh nghiệm thực địa sẽ đồng hành chu đáo, giúp du khách am hiểu sâu sắc từng điển tích gắn liền với mỗi công trình mà không phải bận tâm về rào cản ngôn ngữ hay việc đổi tiền tệ bản địa.
Thời khắc lý tưởng nhất để ghi lại những thước ảnh để đời tại cây cầu là khi bình minh vừa hé rạng hoặc lúc ráng chiều hoàng hôn buông xuống thung lũng biên thùy. Vào ban mai, những tia nắng vàng óng ả xiên qua các ô cửa mắt cáo bằng gỗ, tạo nên hiệu ứng thị giác tương phản ánh sáng lung linh huyền ảo trên từng thớ gỗ nâu bóng cổ kính. Khi màn đêm buông xuống, toàn bộ thân cầu bừng sáng rực rỡ dưới hệ thống đèn lồng và đèn hắt nghệ thuật ấm áp, biến các tầng mái ngói cong vút thành những dải lụa vàng lấp lánh phản chiếu xuống mặt nước trong veo, mang lại cảm giác siêu thực tựa chốn bồng lai tiên cảnh giữa lòng đô thị hiện đại.
Bên cạnh việc thưởng lãm nghệ thuật kiến trúc, không gian quanh cầu còn là nơi mở ra những trải nghiệm ẩm thực đường phố và phong vị sinh hoạt biên ải vô cùng đặc sắc. Sau những bước chân mỏi mệt, không gì thi vị hơn việc dừng chân tại một quán trà nhỏ ven sông, nhấp một ngụm trà Lục Bảo thơm nồng trứ danh của xứ Quảng Tây và thưởng thức những chiếc bánh bao kim sa nóng hổi hay bát mì vằn thắn nghi ngút khói. Khí hậu biên giới mát mẻ quanh năm cùng sự hiếu khách, nồng hậu của người dân địa phương khiến mỗi khoảnh khắc nghỉ ngơi tại đây đều thấm đẫm tình người, xóa nhòa mọi ranh giới xa xôi về khoảng cách địa lý.
Đặt trong bức tranh toàn cảnh về di sản cầu có mái che tại lục địa Á Đông, từ Chùa Cầu Hội An trầm mặc trên dải đất miền Trung Việt Nam đến những cây cầu mái ngói vươn mình qua các hẻm núi tại Quý Châu, Hồ Nam hay Quảng Tây, cầu Phong Vũ Đông Hưng giữ một vị thế vô cùng đặc biệt. Công trình không đơn thuần là giải pháp kỹ thuật vượt sông tài tình của người xưa để chống chọi lại thời tiết khắc nghiệt gió táp mưa sa, mà đã nâng tầm thành một biểu tượng trường tồn về hòa bình, tình bằng hữu và sự giao lưu văn hóa liên tục giữa hai dân tộc láng giềng núi liền núi, sông liền sông.
Khép lại chuyến hành trình ghé thăm chốn biên viễn, hình ảnh chiếc cầu gỗ đa tầng trầm mặc đứng vững chãi giữa đất trời chắc chắn sẽ còn in đậm mãi trong tâm trí của mỗi người lữ khách bộ hành. Để chuyến đi vượt biên giới vừa thảnh thơi, vừa đọng lại những hiểu biết uyên bác về lịch sử, địa lý và phong tục tập quán vùng biên ải, du khách nên chủ động tìm đến dịch vụ tour xuất nhập cảnh chuyên nghiệp để được hỗ trợ từ khâu cấp phép thủ tục hải quan cho đến việc sắp xếp lộ trình tham quan khoa học, biến mỗi bước chân qua miền biên giới thành một trải nghiệm văn hóa vô giá và trọn vẹn.
