Nơi dòng sông Ka Long êm đềm chia tách đôi bờ rồi hòa mình vào dòng Bắc Luân cuộn chảy ra biển lớn, vùng đất địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc sừng sững một chứng tích ngoại giao và chủ quyền mang tầm vóc lịch sử trọng đại. Khu vực Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái thuộc tỉnh Quảng Ninh từ lâu đã trở thành biểu tượng sống động cho sự giao thoa kinh tế, văn hóa và tình hữu nghị bang giao giữa hai quốc gia láng giềng Việt Nam và Trung Quốc. Trong bức tranh biên cương hùng tráng ấy, Cột mốc 1369 Đông Hưng cùng người bạn song sinh bên bờ đối diện hiện diện như một bản tuyên ngôn bằng đá khối kiên định, khắc ghi ranh giới cương vực thiêng liêng mà bao thế hệ tiền nhân đã dày công gìn giữ và đắp bồi qua thăng trầm thời cuộc.
Để thấu hiểu hết giá trị sâu xa của chứng tích này, hành trình trở về quá khứ đưa người lữ khách ngược dòng thời gian về thời điểm bản Hiệp ước Biên giới trên đất liền giữa nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được ký kết vào năm 1999. Mang số hiệu 1369 trong hệ thống gần hai nghìn cột mốc trải dài từ Tây sang Đông, nhưng nơi đây lại mang một vị thế tiên phong vô tiền khoáng hậu: đây chính là cột mốc biên giới trên đất liền đầu tiên được hai quốc gia phối hợp khởi công và cắm đặt vào năm 2001. Việc lựa chọn cửa ngõ thông thương huyết mạch Móng Cái – Đông Hưng để đặt viên đá phân giới đầu tiên mang thông điệp chính trị sâu sắc, mở ra một giai đoạn lịch sử mới về xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định lâu dài và cùng nhau phát triển thịnh vượng.
Hệ thống định vị biên giới tại khu vực cửa ngõ này được thiết lập theo quy cách mốc đôi cùng số hiệu, phân bố đối xứng qua dòng chảy tự nhiên của con sông Bắc Luân lịch sử. Tại bờ phía Nam thuộc địa phận phường Hòa Lạc, thành phố Móng Cái, cột mốc mang số hiệu 1369(2) kiêu hãnh hướng mặt về phía đối biên, trong khi bên kia đầu cầu thuộc địa phận thị xã Đông Hưng, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, cột mốc mang số hiệu 1369(1) trấn giữ bờ phía Bắc. Đường biên giới pháp lý được xác định chính xác theo trung tuyến luồng tàu chạy hoặc điểm phân quản trên cây cầu Bắc Luân nối liền hai bờ, biến khoảng không gian giữa hai cột mốc trở thành một biểu tượng đối xứng tuyệt mỹ về sự tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia bất khả xâm phạm.
Xét trên phương diện kiến trúc và quy chuẩn kỹ thuật quân sự, công trình này thuộc phân cấp mốc đại biên giới với những thông số chế tác vô cùng chuẩn mực và công phu. Thân mốc được đẽo gọt từ đá hoa cương tự nhiên nguyên khối có độ đặc chắc tuyệt đối, sở hữu chiều cao lên tới 2,2 mét và bề rộng thân mốc 50 centimet. Loại đá granite xám sáng thượng hạng được tinh tuyển kỹ lưỡng nhằm đảm bảo khả năng chịu đựng trước khí hậu nhiệt đới gió mùa khắc nghiệt, sương muối miền biển và sự bào mòn của thời gian qua nhiều thế kỷ. Trên bề mặt mốc hướng về phía lãnh thổ quốc gia là Quốc huy Việt Nam được chạm trổ tinh xảo, phủ nhũ sơn đỏ và vàng trang nghiêm, phía dưới khắc chìm sắc nét dòng chữ định danh Tổ quốc bằng chữ quốc ngữ cùng năm cắm mốc lịch sử.
Cây cầu Bắc Luân vắt ngang dòng sông biên giới tựa như dải lụa nối liền hai vùng trời văn hóa, đồng thời đóng vai trò chứng nhân cho bao khúc quanh lịch sử của dải đất biên thùy. Từng nhịp cầu bê tông cốt thép kiên cố nâng bước chân hàng triệu lượt thương nhân, kiều bào và lữ khách qua lại mỗi năm, mang đến luồng sinh khí giao thương sầm uất bậc nhất phía Bắc. Đứng trước không gian đặc biệt này, việc kết hợp tìm hiểu lịch sử cội nguồn với trải nghiệm thực tế thông qua chương trình tour Đông Hưng trọn gói sẽ giúp du khách cảm nhận trọn vẹn sự tương phản kỳ thú giữa nhịp sống thanh bình, kỷ cương nơi biên giới Việt Nam với vẻ sôi động, hiện đại của những khu thương mại sầm uất ngay bên kia cầu Bắc Luân.
Khuôn viên bao quanh thực địa cột mốc được bài trí cảnh quan trang nhã, nghiêm cẩn với hệ thống bục tam cấp lát đá chống trượt, lan can bảo vệ kiên cố và rặng cây xanh mướt quanh năm hứng gió biển Đông Bắc. Nơi đây là địa bàn làm việc, tuần tra và canh gác ngày đêm của các chiến sĩ thuộc Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái. Mỗi bước chân bồng súng của người lính biên phòng in dấu trên từng tấc đất quanh thân mốc không chỉ là nhiệm vụ bảo an thường nhật, mà còn biểu thị cho sức mạnh gìn giữ bờ cõi quốc gia trong thời bình. Những nghi lễ chào cờ đầu tuần hay các buổi đón tiếp đoàn đại biểu ngoại giao cấp cao bên cạnh đài mốc luôn gợi lên niềm xúc động mãnh liệt và lòng tự hào sâu sắc cho bất kỳ ai có dịp chứng kiến.
Để có một trải nghiệm chiêm bái và check-in trọn vẹn tại công trình mang ý nghĩa chủ quyền này, du khách cần nắm vững những quy chuẩn về lễ tiết và thủ tục an ninh biên phòng. Khu vực đặt cột mốc nằm ngay trong vành đai kiểm soát xuất nhập cảnh quốc tế, do đó người tham quan bắt buộc phải xuất trình giấy tờ tùy thân hợp lệ như căn cước công dân hoặc hộ chiếu tại trạm kiểm soát biên phòng trước khi tiến vào khu vực chụp ảnh lưu niệm. Thời điểm lý tưởng nhất trong ngày để hoàn tất các thủ tục hành chính và tránh tình trạng ùn tắc kéo dài tại nhà liên hợp thường rơi vào khung giờ từ 8h30 đến 10h30 sáng, khi không gian ngập tràn ánh nắng sớm mai trong trẻo và luồng người qua lại chưa đạt đến mức đỉnh điểm.
Ngay cạnh lối dẫn vào cột mốc và cây cầu quốc tế là Di tích Nhà lưu niệm Bác Hồ – một điểm dừng chân mang giá trị văn hóa và tư tưởng cách mạng đặc biệt. Ngôi nhà nhỏ thanh tịnh ghi dấu sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm đồng bào các dân tộc Móng Cái và dừng chân nghỉ lại bên bờ sông biên giới vào năm 1960. Những hiện vật, tư liệu và hình ảnh mộc mạc được gìn giữ cẩn trọng tại đây giúp thế hệ hôm nay thấu hiểu sâu sắc hơn tầm nhìn chiến lược của Người về việc xây dựng một đường biên cương hòa bình, ấm no, nơi văn hóa và tình người luôn là nền tảng trường tồn kết nối cộng đồng cư dân đôi bờ.
Khi hoàn tất thủ tục thông quan sang bên kia ranh giới, hành trình khám phá cột mốc đối xứng 1369(1) tại cửa khẩu Đông Hưng sẽ mở ra những góc nhìn văn hóa đa chiều và sinh động. Việc lựa chọn trải nghiệm tour du lịch Đông Hưng xuất nhập cảnh trong ngày giúp du khách dễ dàng tiếp cận trọn vẹn hệ thống kiến trúc biên mậu của nước bạn, dạo bước qua các khu chợ nhộn nhịp như chợ Vạn Chúng, ngắm nhìn tháp Văn Xương cổ kính hay thưởng thức ẩm thực đường phố đặc trưng với vị cay nồng đặc sắc của vùng Lưỡng Quảng mà không phải bận tâm về rào cản ngôn ngữ hay lộ trình di chuyển.
Không gian biên giới Móng Cái không chỉ gói gọn trong ranh giới pháp lý của các khối bê tông và đá granite, mà còn gắn liền với một hệ thống những biểu tượng văn hóa tâm linh trường tồn cùng năm tháng. Cách đài mốc không xa bên tả ngạn sông Ka Long là ngôi Đền Xã Tắc cổ kính, nơi được mệnh danh là cột mốc văn hóa tâm linh khẳng định chủ quyền lãnh thổ của người Việt từ ngàn năm trước. Tiếp nối trục không gian địa lý về phía biển, Mũi Sa Vĩ vươn mình ra vịnh Bắc Bộ với biểu tượng cụm thông phi lao đón gió, nơi đặt nét vẽ đầu tiên trên bản đồ dải đất hình chữ S. Sự đan cài giữa di tích đền đài ngàn năm, mũi đất địa đầu và cột mốc biên giới tạo nên một trường năng lượng lịch sử bền vững, nhắc nhở về đạo lý uống nước nhớ nguồn và trách nhiệm thiêng liêng với non sông bờ cõi.
Khép lại chặng đường chiêm ngưỡng tọa độ biên cương nơi cửa ngõ Móng Cái, hình ảnh khối đá hoa cương sừng sững bên cầu Bắc Luân đọng lại trong tâm tưởng người lữ khách không chỉ là một danh thắng du lịch, mà là một biểu tượng thiêng liêng kết tinh từ ý chí độc lập, tầm nhìn ngoại giao hòa hiếu và khát vọng phồn vinh của dân tộc. Được một lần chạm tay vào không gian linh thiêng ấy, lắng nghe tiếng chuông chùa xa xa hòa quyện cùng tiếng còi tàu giao thương qua lại, ta càng thêm trân quý giá trị của từng tấc đất biên thùy. Những ai mong muốn nối dài xúc cảm và thấu hiểu sâu sắc hơn nhịp sống nơi biên mậu chắc chắn sẽ tìm thấy những giá trị văn hóa vô giá trong hành trình khám phá Đông Hưng, nơi ranh giới địa lý nhường chỗ cho sự gắn kết con người và tương lai rộng mở.
