Nằm nghiêng mình bên bờ vịnh Bắc Bộ bao la, nơi ranh giới đất liền và biển cả của vùng duyên hải phương Nam Trung Hoa giao thoa, bãi biển Vạn Vĩ Đông Hưng hiện lên như một tuyệt tác thiên nhiên đan xen với những tầng vỉa văn hóa đầy bí ẩn. Nơi đây thuộc thị trấn Giang Bình, cách trung tâm thị xã Đông Hưng chừng hai mươi bảy cây số về phía đông, vốn được biết đến trong địa bạ lịch sử như một hòn đảo tiền tiêu chắn sóng che gió. Nhìn từ xa, dải bình nguyên duyên hải ngút ngàn rừng phi lao xanh thẫm, tựa lưng vào những dãy đồi thoai thoải và mở rộng lòng mình ra biển Đông, nơi những con sóng bạc đầu không ngừng vỗ về bờ cát phẳng lì trải dài vô tận. Không ồn ào hay xa hoa như những đô thị nghỉ dưỡng hiện đại, Vạn Vĩ lắng đọng một vẻ đẹp nguyên sơ, hoang hoải tiếng sóng và ngan ngát phong vị mặn mòi của một làng chài đã đi qua hàng trăm năm dâu bể đổi dời.
Hơn cả một bãi tắm nghỉ dưỡng thông thường, vùng đất Vạn Vĩ gắn liền với thiên anh hùng ca thiên di bi tráng của cộng đồng người Kinh Tam Đảo trên đất Trung Hoa. Lần ngược dòng thời gian về đầu thế kỷ mười sáu, vào khoảng niên hiệu Hồng Thuận triều Lê sơ của Đại Việt, tương ứng với giai đoạn nhà Minh tại Trung Nguyên, một nhóm khoảng hai trăm ngư dân kiên cường xuất phát từ miền sóng gió Đồ Sơn, Hải Phòng đã giong thuyền vượt đại dương theo đuổi những đàn cá khổng lồ. Bão táp và hải lưu đã đưa những bậc tiền nhân can trường dạt vào ba hòn đảo cô quạnh hoang sơ khi ấy nằm ngoài khơi vịnh Bắc Bộ, gồm Vạn Vĩ, Vu Đầu và Sơn Tâm, tục gọi là Kinh tộc Tam Đảo. Nhận thấy nơi đây non nước hữu tình, bãi triều trù phú và thuận tiện bề sinh kế, họ quyết định cắm sào định cư, dựng chòi kết bè, đặt nền móng khai phá một vùng duyên hải biên thùy suốt hơn năm trăm năm qua.
Trải qua bao thăng trầm lịch sử cùng các hiệp ước phân định biên giới giữa các triều đại phong kiến và chính quyền thời cận đại, dù địa giới hành chính đã có sự đổi thay, nhưng tâm thức văn hóa cội nguồn của người dân nơi đây vẫn vẹn nguyên như ngày đầu cắm cọc dựng làng. Mạch nguồn huyết thống và ký ức ngàn đời được cô đọng rõ nét nhất tại ngôi đình Vạn Vĩ cổ kính, nơi phụng thờ mười hai vị Thành hoàng lập làng vốn là những bậc tiền bối gốc Đồ Sơn, Hải Phòng. Mối liên hệ tâm linh sâu sắc này tìm thấy sự tương đồng kỳ lạ với đình Trà Cổ nơi địa đầu Tổ quốc Việt Nam, phản ánh sự gắn bó máu thịt giữa hai cộng đồng cư dân dẫu cách trở quan sơn. Vào những dịp hội Đinh, âm vang tiếng đàn bầu trầm bổng lại hòa cùng điệu hát giao duyên cổ, những người đàn ông tráng kiện mặc áo the khăn xếp thực hiện nghi lễ rước kiệu hướng mặt về phía biển Đông, như một lời nguyện cầu nghìn đời gửi về đất mẹ quê hương.
Đặc trưng địa lý nổi bật nhất của bãi biển Vạn Vĩ chính là bãi cát Kim Than, hay còn được người dân bản địa trân trọng gọi là dải cát vàng. Trải dài hơn mười lăm cây số với độ dốc thoai thoải hiếm thấy, mặt cát mịn màng như nhung lụa được bồi tụ bởi phù sa màu mỡ và dòng hải lưu hiền hòa quanh năm. Khi thủy triều rút xuống, một bình nguyên cát phẳng lặng mênh mông mở ra trước mắt, tạo nên một tấm gương khổng lồ phản chiếu mây trời sắc lam huyền diệu. Sóng ở Kim Than không gầm thét dữ dội mà cuộn tràn từng lớp dịu êm, bờ nước nông chạy dài ra xa hàng trăm mét vẫn chỉ xâm xấp mặt nước, tạo nên một không gian tắm biển và dạo bộ vô cùng thư thái, an toàn cho mọi lứa tuổi tìm về cảm giác giải phóng tâm hồn giữa đại dương.
Ngay trung tâm của bán đảo Vạn Vĩ, Bảo tàng Dân tộc Kinh sừng sững tọa lạc như một chứng nhân lịch sử lưu giữ trọn vẹn diện mạo và linh hồn của cộng đồng di dân gốc Việt. Bước qua cánh cổng bảo tàng, người lữ khách như bước vào một cuốn biên niên sử sống động qua hàng ngàn hiện vật quý giá: từ những mô hình thuyền buồm nan tre vượt sóng, tấm lưới đánh cá cổ xưa, trang phục áo dài truyền thống với tà áo buông lơi, cho đến các bản văn tự Hán Nôm ghi lại hương ước và gia phả dòng họ. Đặc biệt, cây đàn bầu – thanh âm độc huyền cầm duy nhất vang lên từ một bầu quả khô mộc mạc – được trưng bày trang trọng tại gian chính, đại diện cho di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được bảo tồn nghiêm cẩn, khẳng định bản sắc độc nhất vô nhị của tộc người Kinh giữa bức tranh đa dân tộc rộng lớn.
Hành trình tìm đến với bãi biển Vạn Vĩ thường khởi đầu từ thành phố cửa khẩu Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, băng qua nhịp cầu Hữu Nghị nối liền hai bờ sông Bắc Luân lịch sử. Sau khi hoàn tất các thủ tục kiểm soát biên phòng nhộn nhịp nơi biên cương, du khách bước chân sang thị xã Đông Hưng phồn hoa để bắt đầu chặng đường khám phá duyên hải. Để có một chuyến du ngoạn thảnh thơi, am tường mọi nẻo đường và không phải bận tâm về thủ tục thông quan phức tạp, nhiều người lữ hành tinh tế thường lựa chọn chương trình tour Đông Hưng trọn gói nhằm kết nối thuận lợi giữa trải nghiệm đô thị biên giới sôi động với không gian thanh bình của làng chài Vạn Vĩ.
Việc di chuyển từ khu vực cửa khẩu Đông Hưng đến Vạn Vĩ hiện nay vô cùng thuận tiện nhờ hệ thống giao thông huyết mạch được đầu tư khang trang và đồng bộ. Dọc theo cung đường đại lộ hướng biển, du khách sẽ được chiêm ngưỡng sự chuyển tiếp kỳ diệu của cảnh quan, từ những tòa cao ốc thương mại sầm uất lùi dần về phía sau, nhường chỗ cho những cánh đồng nuôi trồng thủy sản vuông vức, những đầm tôm sú trù phú và những rặng dừa nghiêng bóng đón gió biển. Các phương tiện cơ giới như xe du lịch chuyên tuyến, xe buýt địa phương hay xe dịch vụ đưa đón đều có thể lăn bánh êm ái trên những con đường nhựa phẳng lỳ, đưa bước chân du khách chạm vào không gian lộng gió của bãi tắm chỉ sau chưa đầy bốn mươi phút di chuyển.
Một trong những kỳ quan văn hóa sống động và đắt giá nhất chỉ có thể chiêm ngưỡng tại bãi biển Vạn Vĩ chính là nghệ thuật đánh bắt cá trên cà kheo truyền thống. Từ xa xưa, do đặc thù vùng bãi triều Kim Than nước sâu ngập ngụa lại nhiều cồn bãi nhấp nhô, những ngư dân Kinh tộc đã sáng tạo ra phương pháp buộc hai khúc tre cao lêu nghêu vào chân để lội ra xa bờ đón đầu ngọn sóng. Đứng trên đôi cà kheo chênh vênh giữa biển trời mênh mông, với chiếc vợt lưới khổng lồ trên tay, người ngư dân thoăn thoắt quăng lưới đón bắt những mẻ cá mai, cá tôm bơi lượn theo luồng nước lơ lửng. Hình ảnh những bóng người in nghiêng trên nền hoàng hôn đỏ ối, lướt đi trên mặt biển như những cánh hạc thần thoại, đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho các nghệ sĩ nhiếp ảnh trên khắp thế giới.
Hơi thở ẩm thực tại Vạn Vĩ mang đậm sự giao thoa tài tình giữa phong vị biển khơi thuần khiết và nghệ thuật nêm nếm đặc sắc của vùng duyên hải Lưỡng Quảng. Du khách ghé thăm không thể bỏ qua cơ hội thưởng thức những đĩa ghẹ xanh hấp tươi rói vừa đưa lên từ thuyền nan, ốc hương nướng mỡ hành thơm nức mũi, hay món mực nang chiên giòn giữ trọn vị ngọt đậm đà của biển cả. Đặc biệt, người Kinh Vạn Vĩ vẫn gìn giữ cách ủ nước mắm truyền thống cốt nhĩ từ cá cơm tươi, thơm lừng vị mặn sâu lắng của quê hương, hòa quyện tuyệt vời trong bát canh cá nấu chua măng muối hay món chả mực giã tay giòn sần sật, mang lại trải nghiệm ẩm thực ấm áp khó quên giữa gió lộng biên cương.
Để làm trọn vẹn thêm hải trình khám phá duyên hải Đông Hưng, việc kết hợp bãi biển Vạn Vĩ với Trúc Sơn Cổ Trấn kế cận là một lựa chọn lý tưởng mang tính biểu tượng cao. Thôn Trúc Sơn nằm tại điểm cực Tây Nam của đường bờ biển Trung Quốc đại lục, nơi khởi đầu của cột mốc số không đường bờ biển và cũng là điểm giao thoa linh thiêng giữa đất liền và hải phận quốc gia. Dạo bước dưới những tán đa cổ thụ rợp bóng mát, ngắm nhìn tháp Vạn Xương cổ kính vươn cao hay ghé thăm đài tưởng niệm biên cương nhìn sang vùng biển Móng Cái, người lữ khách sẽ thấu cảm trọn vẹn mối quan hệ địa chính trị và chiều sâu gắn kết qua nhiều thế kỷ của dải đất vùng biên.
Thời điểm hoàn hảo nhất để đắm mình vào cảnh sắc Vạn Vĩ là vào những tháng mùa khô, khi bầu trời cao vắt không một gợn mây, ánh nắng vàng rực như rót mật lên dải cát Kim Than và những làn gió mát lành từ vịnh Bắc Bộ xua tan mọi oi ả thường nhật. Vào buổi sớm mai, khi ánh bình minh vừa ló rạng nhuộm hồng mặt biển, bãi cát trở thành một sân khấu thiên nhiên tuyệt mỹ để tản bộ, hít hà bầu không khí tràn trề ion âm và chiêm ngưỡng nhịp sống cần lao của ngư dân kéo lưới trở về. Đến khi hoàng hôn buông xuống, sắc tím hồng bao trùm đường chân trời, tạo nên khung cảnh lãng mạn vô song cho những bức hình kỷ niệm lưu giữ khoảnh khắc thi vị của cuộc đời.
Khi lên kế hoạch cho chuyến đi thực tế, việc chuẩn bị giấy thông hành xuất nhập cảnh hợp lệ cùng việc tuân thủ các quy định biên phòng là yếu tố quan trọng hàng đầu để chuyến hành trình diễn ra suôn sẻ. Du khách nên chuẩn bị sẵn ứng dụng thanh toán điện tử hoặc tiền mặt bản địa để thuận tiện chi tiêu tại các hàng quán làng chài mộc mạc, đồng thời gìn giữ thái độ tôn nghiêm khi ghé thăm đình làng và bảo tàng tâm linh của đồng bào người Kinh. Việc đồng hành cùng một hành trình tour Đông Hưng chuyên sâu sẽ giúp quý khách tiếp cận những thuyết minh viên giàu vốn sống, mở ra cánh cửa giải mã những câu chuyện văn hóa trầm tích ẩn sâu dưới từng nếp nhà mộc mạc nơi đây.
Khép lại chuyến hải trình ghé thăm bãi biển Vạn Vĩ, trong tâm khảm mỗi người lữ khách không chỉ đọng lại vẻ đẹp hoang sơ của dải cát vàng Kim Than hay vị mặn mòi nồng đượm của hải sản biển khơi, mà sâu sắc hơn cả là niềm xúc động nghẹn ngào trước sức sống bền bỉ của một cộng đồng người gốc Việt kiên cường. Giữa muôn trùng sóng vỗ và những biến thiên của thời gian, tiếng đàn bầu độc huyền vẫn ngân vang những điệu thức phương Nam, ngọn lửa cội nguồn vẫn bập bùng cháy trong từng nếp đình làng cổ kính. Vạn Vĩ mãi mãi là một dấu son văn hóa độc đáo, một nhịp cầu ký ức nối liền bờ bến đại dương, vẫy gọi những tâm hồn yêu lịch sử và khát khao kiếm tìm vẻ đẹp nguyên bản của nhân loại.
